Trafik Kazasında Araç Değer Kaybı: Sigortaya Başvuru, Tahkim ve Dava Yolu

Kusursuz olduğunuz bir trafik kazasından sonra aracınız tamir edilse bile, hasar kaydı nedeniyle ikinci el piyasasında daha düşük bir fiyata satılacaktır. Bu farka değer kaybı denir ve kazaya karışan karşı tarafın zorunlu trafik sigortasından istenebilir. Ancak birçok sürücü bu hakkından haberdar değildir ya da başvuru sürecinde yaptığı hatalar nedeniyle talebi reddedilir.

Değer kaybı nedir?

Değer kaybı, kaza nedeniyle hasar gören aracın onarımdan sonra bile piyasa değerinde meydana gelen düşüştür. Onarım masrafından ayrı bir zarar kalemidir. Aracın yaşı, kilometresi, markası, kazadan önceki hasar geçmişi, değişen ve boyanan parçaların niteliği değer kaybının miktarını belirler. Daha önce ağır hasar kaydı bulunan, eski ya da yüksek kilometreli araçlarda değer kaybı düşük çıkabilir ya da hiç oluşmayabilir.

Kimden istenir?

Değer kaybı, kazada kusurlu olan aracın zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortasından, sigortanın teminat limitleri içinde istenir. Limitin üzerindeki zarar için aracın sürücüsü ve işleteni (ruhsat sahibi) sorumludur. Kendi kasko sigortanız, poliçede açıkça yer almadıkça değer kaybını kural olarak karşılamaz.

2026 yılı için trafik sigortasında maddi zararlar için teminat, araç başına 400.000 TL, kaza başına 800.000 TL’dir. Kişi başına sakatlanma ve ölüm teminatı 3.600.000 TL, kaza başına 18.000.000 TL olarak uygulanmaktadır. Bu tutarlar her yıl yeniden belirlenir; kazanın meydana geldiği tarihteki limitler esas alınır.

Kusur oranının önemi

Değer kaybı, karşı tarafın kusuru oranında ödenir. Örneğin karşı taraf yüzde 75, siz yüzde 25 kusurlu bulunduysanız, değer kaybının yüzde 75’ini isteyebilirsiniz. Bu nedenle kaza tespit tutanağının doğru doldurulması büyük önem taşır. Tutanakta kazanın oluş şekli, araçların konumu ve çarpma noktaları açıkça yazılmalı; mümkünse olay yerinin ve araçların fotoğrafları çekilmeli, tanıkların iletişim bilgileri alınmalıdır. Kusur oranına itiraz edilebilir.

Teminat dışında kalan zararlar

Karayolları Trafik Kanunu’nda 2021 yılında yapılan değişikliklerle bazı zararlar trafik sigortası teminatının dışında bırakılmıştır:

• Tam hasarlı (pert) araçlarda değer kaybı,
• Araç mahrumiyeti, ikame araç gideri ve kazanç kaybı gibi dolaylı zararlar,
• Ölümle sonuçlanan kazalarda, ölenin kendi kusuruna isabet eden kısım.

Bu zararlar sigortadan istenemese de genel hükümlere göre kusurlu sürücü ve araç işleteninden istenebilir.

Başvuru süreci

1. Sigorta şirketine yazılı başvuru

Önce karşı tarafın sigorta şirketine yazılı başvuru yapılır. Başvuruya kaza tespit tutanağı ya da polis tutanağı, ruhsat ve ehliyet fotokopileri, onarım faturası, eksper raporu, araç fotoğrafları ve banka hesap bilgileri eklenir. Sigorta şirketi başvurudan itibaren on beş iş günü içinde cevap vermelidir.

2. Sigorta Tahkim Komisyonu ya da mahkeme

Şirket süresinde cevap vermezse ya da talebi reddederse veya eksik öderse iki yol vardır: Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurmak ya da mahkemede dava açmak. Tahkim, uzman hakemlerin dosyayı genellikle birkaç ay içinde karara bağladığı daha hızlı bir yoldur; başvuru ücreti talep tutarına göre kademeli olarak belirlenir. Hangi yolun uygun olduğu, talep tutarına, delil durumuna ve karşı tarafın kusur oranına göre değerlendirilmelidir. Sitemizdeki sigorta tahkim ücreti aracıyla başvuru ücretini ve karara karşı kanun yolu imkânını görebilirsiniz.

Değer kaybı nasıl hesaplanır?

Sigorta şirketleri değer kaybını genellikle trafik sigortası genel şartlarındaki yönteme göre hesaplar. Tahkim ve dava aşamasında ise bilirkişi, aracın kaza öncesindeki ikinci el piyasa değeri ile onarımdan sonraki piyasa değeri arasındaki farkı, aracın özelliklerini ve hasarın niteliğini de gözeterek değerlendirir. Hesap yöntemine ilişkin mevzuat ve Anayasa Mahkemesi kararları son yıllarda birkaç kez değiştiğinden, şirketin ödediği tutar gerçek kaybın belirgin biçimde altında kalıyorsa farkın istenip istenemeyeceği dosya özelinde değerlendirilmelidir.

Zamanaşımı

Trafik kazasından doğan maddi zararlar için zamanaşımı, zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde kaza tarihinden itibaren on yıldır. Kaza aynı zamanda daha uzun ceza zamanaşımına tabi bir suç oluşturuyorsa (örneğin yaralamalı kazalarda) bu uzun süre uygulanır. Sigortacıya karşı doğrudan dava hakkı için de aynı süreler geçerlidir.

Sık sorulan sorular